Sunday, October 24, 2021

Thị trường tài chính phi tập trung (Decentralized Finance) là gì?

Hệ thống tài chính phi tập trung, tiếng Anh là Decentralized Finance (viết tắt là DeFi) là thuật ngữ được nhắc đi nhắc lại rất nhiều trong công nghệ blockchain và tiền điện tử.

Mục đích của DeFi là quản lý các giao dịch trao đổi tiền bạc theo mối quan hệ ngang hàng nhau (peer-to-peer), để thay thế cho sự quản lý của cơ quan, tổ chức chính quyền (tất cả đều quay về một mối).

Hệ thống tài chính tập trung và phi tập trung

Để giải thích được định nghĩa của hệ thống phi tập trung, chúng ta phải hiểu được rằng mọi khía cạnh tài chính trong cuộc sống hàng ngày hiện nay, đều thông qua hệ thống tài chính tập trung. Các hoạt động như trao đổi mua bán, vay mượn, giao dịch ngân hàng đều được quản lý bởi tổ chức có thẩm quyền thuộc sở hữu của nhà nước.

Tờ tiền giấy bạn đang sử dụng là do nhà nước in ra. Giá trị của tờ tiền này bao nhiêu cũng do nhà nước quy định. Nếu bạn muốn đầu tư chứng khoán hoặc vay mượn vốn, thì nhà nước – trên danh nghĩa của ngân hàng hoặc sàn giao dịch chứng khoán sẽ đứng ra giải quyết nhu cầu này cho bạn. Nói chung, luôn có một “người thứ 3” đứng giữa trong các hoạt động tài chính của bạn, để duy trì được tính công minh và bảo vệ lợi ích của các bên tham gia.

Mỗi một quốc gia sẽ có một cơ quan làm việc đó. Dù muốn dù không, thì con người vẫn bị kiểm soát và phải trả phí cho bộ phận này, nếu muốn tham gia các hoạt động giao dịch với cộng đồng, xã hội.

Hệ thống phi tập trung (DeFi) ra đời và vận hành hoàn toàn ngược lại với cách thức trên. Các giao dịch được thực hiện ngang hàng với nhau (peer-to-peer) và không cần sự trợ giúp của bất kỳ “bên thứ 3” nào mà vẫn đảm bảo được sự công bằng.

Thị trường tài chính phi tập trung (Decentralized Finance) là gì?

Sau đây là một ví dụ cụ thể để bạn hiểu rõ hơn vấn đề của DeFi. Hôm nay, bạn gửi tiền tiết kiệm vào tài khoản tiết kiệm của ngân hàng và kiếm được lãi suất 0,5% trên số tiền đó. Sau đó, ngân hàng xoay vòng và cho một khách hàng khác vay cũng trên số tiền đó với lãi suất 3%. Ngân hàng trả bạn 0,5% và thâu về lợi nhuận là 2,5%.

Với DeFi, mọi người trực tiếp cho người khác vay tiền tiết kiệm, cắt bớt khoản lỗ 2,5% đó và kiếm được đầy đủ 3% lợi nhuận từ tiền của mình.

Bạn có thể cho bạn mình mượn trực tiếp để không tốn phí. Nhưng rồi, cả hai đều phải trữ tiền trong ngân hàng, hoặc phải dùng mạng lưới VISA hoặc MASTER của ngân hàng để chuyển tiền cho nhau. Vậy thì vẫn phải tốn phí của ngân hàng.

Tài chính phi tập trung hoạt động như thế nào?

DeFi hoạt động dựa trên công nghệ blockchaintiền điện tử.

Khi bạn thực hiện một giao dịch thông thường dùng tài khoản ngân hàng của mình, thì giao dịch đó sẽ được ghi lại trong một sổ cái riêng — hay còn gọi lịch sử giao dịch của ngân hàng — do một tổ chức tài chính sở hữu và quản lý. Blockchain là một sổ cái công cộng, nơi các giao dịch tài chính được ghi lại bằng mã máy tính. Mỗi thành viên sử dụng đều có một bản sao giống hệt nhau và được công khai.

Blockchain là gì

Đặc điểm “phi tập trung” ở đây là không hề “quy về một mối” – không có người trung gian, không có cơ quan quản lý. Tất cả đều dựa trên nguyên lý “chuỗi khối”, giao dịch mới kết nối tiếp tục với giao dịch cũ và phải “khớp lệnh” với nhau mới thành công.

Nhiều người tin rằng, blockchainDeFi sẽ là tương lai trong ngành tài chính vì nó rõ ràng, minh bạch và không có bất kỳ yếu tố cá nhân nào can thiệp ở giữa. 

Tài chính phi tập trung được sử dụng như thế nào?

Chúng ta đã hiểu về cách hoạt động của DeFi nhưng thực chất nó dùng để làm gì hay chỉ để giao dịch với nhau thôi?

Theo thời gian, DeFi ngày nay đã phát triển và cho ra đời nhiều sản phẩm liên quan đến tiền điện tử vô cùng độc đáo, gọi là ứng dụng phi tập trung (decentralized apps), viết tắt là dapps hay thỉnh thoảng còn được gọi là protocol.

Bên dưới là một vài ứng dụng mà DeFi đã thực hiện:

  • Giao dịch tài chính truyền thống: như đã giải thích ở trên, DeFi hầu như thay thế và có mặt ở mọi hoạt động tài chính như mua bán, vay mượn, trao đổi bảo hiểm, chứng khoán, etc
  • Sàn giao dịch phi tập trung (decentralized exchange – DEXs): hầu hết các bạn ở đây đầu tư crypto ở các sàn như Binance, Coinbase – đều là sàn tập trung (centralized exchange). DEXs sẽ đi ngược lại, chính là để các nhà đầu tư có quyền tự chủ quản lý tài chính của mình. Một số sàn phổ biến là Sushiswap, Uniswap, etc
  • Ví tiền điện tử: cho phép người đầu tư lưu trữ tài sản tiền điện tử của mình mà không chịu bất kỳ sự ảnh hưởng nào từ bên ngoài. Hiện nay có rất nhiều loại ví tiền điện tử trên thị trường.

Ví tiền điện tử là gì?

Thị trường tài chính phi tập trung (Decentralized Finance) là gì?

  • Non-fungible tokens (NFTs): tạo ra các tài sản kỹ thuật số từ các tài sản không thể giao dịch được, như video về những kẻ ăn cắp vặt hoặc tweet đầu tiên trên Twitter. Ngoài ra NFT còn là các tác phẩm nghệ thuật kỹ thuật số bức tranh, áo khoác, etc
  • Các khoản vay nhanh (Flash Loan): Đây là các khoản vay crypto mà trong đó vay và trả trong cùng 1 giao dịch. Nghe thật là kỳ lạ phải không? Người đi vay (với ý nghĩ mình có thể kiếm tiền), tham gia hợp đồng được mã hóa trên chuỗi khối Ethereum. Họ vay tiền, thực hiện giao dịch và hoàn trả khoản vay ngay lập tức. Nếu giao dịch không thể được thực hiện hoặc bị thua lỗ, thì số tiền sẽ tự động chuyển lại cho người cho vay. Nếu bạn kiếm được lợi nhuận thì đó là của bạn (sau khi trừ đi các khoản phí).

Điểm yếu của DeFi

DeFi có vẻ quá tuyệt vời phải không? Tuy có nhiều ưu điểm và mang lại lợi ích cho cộng đồng, nhưng DeFi cũng có các điểm yếu mà bạn cần lưu ý:

  • Không có sự bảo vệ của pháp luật: do là mạng lưới tài chính phi tập trung với các giao dịch ngang hàng với nhau và không có bên thứ 3 nên sẽ không có sự bảo hộ của cơ quan chính phủ. Nếu có tranh chấp xảy ra cũng không có điều luật nào để đối chiếu xử lý.
  • Rủi ro tin tặc tấn công: dù blockchain là công nghệ phát triển đến mức phức tạp và hầu như không thể nào bị hacker tấn công, nhưng hầu hết các công cụ DeFi lại nằm trên các phần mềm yếu kém, rất dễ là đối tượng nhắm đến của tin tặc. 
  • Tài sản thế chấp: khi bạn vay một khoản nào đó thì cần phải thế chấp tài sản bằng bao nhiêu % của khoản vay, để đảm bảo rằng bạn sẽ hoàn trả lại được. Đó là đời sống còn thực tế, còn với DeFi thì tài sản thế chấp cần phải từ 100% trở lên so với số tiền vay. Với yêu cầu này sẽ hạn chế nhiều cơ hội cho các nhà đầu tư.
  • Yêu cầu bảo mật private key: Với DeFi, tài sản tiền điện tử sẽ được lưu trữ trên ví với private key (khóa cá nhân). Nếu bạn bị mất khóa đó, thì không tài nào khôi phục lại được và xem như tài sản của bạn đã bị mất. 

Tương lai cho tài chính phi tập trung DeFi quả là rất rộng lớn, vì tính năng hiệu quả và giải đáp được nhiều vấn đề khó khăn mà tài chính tập trung hiện tại không làm được. 

Related Articles

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

CÁC MXH

0Thành viênThích
2,994Người theo dõiTheo dõi
0Người theo dõiĐăng Ký

MỚI NHẤT