Thursday, July 7, 2022

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Rug pull được xem là một vấn đề nhức nhối đối với các nhà đầu tư mong muốn là người đầu tiên nhảy vào sớm các dự án nóng. Họ chấp nhận rủi ro dự án có thể không thành công và phải chịu thêm thiệt hại do Rug Pull gây ra.

Rug Pull có thể xem là một hình thức lừa đảo, thường xảy ra xung quanh các thị trường tài chính phi tập trung (DeFi), NFT, Web3, metaverse, etc

Điều này càng trở nên tệ hại hơn khi ngành công nghiệp tiền điện tử thiếu quy định và đánh trúng tâm lý hiếu thắng của thế hệ trẻ và GenZ – nhóm người có tiền thừa rủng rỉnh, không có nhiều kiến thức đầu tư, thiếu động lực tìm hiểu sự phức tạp về kỹ thuật của công nghệ blockchain; nhưng lại nắm bắt tin tức internet rất nhạy. 

Cùng coinabs.com tìm hiểu Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra dự án nào có tiềm năng là Rug Pull?

Rug Pull là gì?

Rug Pull là một hình thức lừa đảo – rút vốn bỏ chạy trong DeFi. Nhóm phát triển dự án “pull-out” (rút hết) tất cả lượng token mà nhà đầu tư đổ tiền vào mua và sau đó là biến mất. 

Nhìn vào hình bên dưới bạn sẽ thấy, giá của một token đang trên đà tăng cao, đột nhiên rớt đột ngột xuống đáy. Đấy là Rug Pull.

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Rug Pull hoạt động ban đầu như một sự kiện kêu gọi vốn đầu tư đầy khả thi (có thể diễn ra trong hoặc sau giai đoạn ICO) với các chiến dịch marketing lan tỏa rộng thông qua các kênh Mạng xã hội như Facebook, Twitter hoặc thậm chí mướn cả các KOL để làm đại diện. Nhóm lừa đảo chỉ việc tạo ra token và liệt kê lên các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) như Uniswap, Pancakeswap.

Các token “giả” này thường sẽ thiết lập thành cặp với các token uy tín khác như $ETH, $SOL hoặc $BNB. Người đầu tư sẽ dùng token của mình để swap với token giả của dự án mới.

Ví dụ: token của dự án mới là $RUG. Bạn dùng lượng $ETH của mình để mua $RUG với giá tương ứng và có cặp $RUG/$ETH

Đến giai đoạn này thì mọi thứ vẫn bình thường, diễn ra đúng với định nghĩa của một Liquidity pool (quỹ tài sản tiền điện tử) và nhà đầu tư trở thành Liquidity Provider, mang hy vọng sẽ nhận được lợi tức APY cao (Đây là một trong các cách kiếm tiền thụ động từ cryptocurrency)

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Khi bọn lừa đảo đạt được đến số tiền mong muốn, sẽ ngay lập tức rút ra hết. Theo ví dụ trên thì nhà đầu tư không chỉ mất hết các token $RUG vừa mua, mà còn mất luôn cả các token “vốn” là $ETH.

Điều khiến cho các nhà đầu tư “dễ dàng” đổ hết tiền túi vào các dự án này chính là giá của token tăng đột biến, có thể tăng 50 lần trong 24 giờ, đánh vào cảm giác FOMO (sợ bỏ mất cơ hội) và lòng tham.

Rug Pull chỉ diễn ra ở các sàn giao dịch phi tập trung vì khác với các sàn tập trung, các sàn này cho phép người dùng thoải mái liệt kê token của mình mà không có bất kỳ sự can thiệp hoặc điều tra nào.

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Ngoài DeFi, thì môi trường NFT cũng là miếng mồi ngon béo bở cho các vụ lừa đảo Rug Pull, vì không biết được người sáng tạo cụ thể là ai và bất kỳ ai cũng có thể bán tài sản NFT trên sàn giao dịch.

Rug Pull hoàn toàn khác với một dự án là shitcoin. Rug Pull là dự án hoàn toàn không có thật. Nhóm lừa đảo chỉ thổi phồng lên tính khả thi và tiềm năng của dự án nhằm thu hút vốn và rút tiền bỏ chạy. Shitcoin là các dự án có thật, nhóm phát triển thật sự dùng tiền của nhà đầu tư để phát triển dự án nhưng vì lý do nào đó mà không thành công. Rug Pull có thể là Shitcoin nhưng Shitcoin không có nghĩa là Rug Pull.

Cách phát hiện ra một Rug Pull

Liquidity Pool không có khóa thời gian

Tất cả các Liquidity Pool đều phải có thời gian khóa các token lại trên các smart contract (ít nhất là từ 95% đến 100% thời gian hiện hữu), điều này để tránh cho việc nhóm phát triển có thể thực hiện phi vụ Rug Pull. Làm sao để biết được Liquidity Pool của bạn sắp đầu tư có lock hay không?

6 cách kiếm tiền thụ động với cryptocurrency (passive income-không cần trade)

Điều này có vẻ rất khó khăn và phức tạp đối với dân không chuyên về kỹ thuật và công nghệ thông tin. Cách tốt nhất là liên hệ với nhóm phát triển trong Discord hoặc các mạng xã hội và yêu cầu cung cấp bằng chứng họ đã khóa coin lại. 

Nhóm phát triển vô danh hoặc tài khoản giả

Mặc dù đến nay chúng ta vẫn không biết người sáng tạo ra Bitcoin là ai, nhưng ít ra người này chưa bao giờ khuyến khích nhà đầu tư mua $BTC mà chỉ kêu gọi mọi người đào Bitcoin.

Với các trường hợp khác, nhà đầu tư phải thật sự bỏ tiền vào mua token. Do đó, lý lịch của người founder vô cùng quan trọng. Họ phải là những người thật, có một cuộc sống thật và một background “xứng đáng” trong lịch sử học hành và sự nghiệp, để chúng ta đủ tin tưởng ủng hộ dự án của họ.

Bạn có thể Google tên họ đầy đủ của những founder này, tìm kiếm các kênh mạng xã hội (Facebook, Linkedin, etc) , thậm chí xem các hình đại diện có thật hay chỉ là hình giả trên mạng. 

Trong môi trường mua bán NFT, việc xác minh người sáng lập ra tác phẩm còn quan trọng hơn nữa. Đã có rất nhiều trường hợp, tác phẩm bán ra chỉ là sản phẩm “rác” nhưng lại gây quỹ đến hơn cả chục nghìn USD. Và tác giả các dự án này chỉ là hình con thú hoặc hình của Bored Ape.

Lợi nhuận phi thực tế

Nếu dự án nào mang lại lợi nhuận quá khổng lồ so với mặt bằng chung của thị trường thì đây là một dấu hiệu của Rug Pull. Nhiều gói có APY lên đến 500% và vẫn có người tin đầu tư. Nếu bạn muốn đánh cược lướt sóng, thì “nhảy vào” rồi nên “nhảy ra” ngay. Đừng để lòng tham điều khiển lý trí.

Dự án chưa được kiểm chứng

Một dự án crypto chính thống sẽ được một công ty tài chính độc lập kiểm tra smart contract, trước khi dự án được ra mắt để các nhà đầu tư có thể tìm hiểu công khai.

Bạn có thể tìm kiếm thông tin này trên roadmap của dự án. Tuy nhiên, quá trình kiểm tra này có thể tốn rất nhiều tiền của nhóm phát triển (đặc biệt là trong giai đoạn đầu vốn còn yếu), nên nhiều dự án đã bỏ qua bước này.

Cách đọc White Paper để tìm ra dự án tiềm năng

Một cách khác để kiểm tra là dùng các tool free như Token Sniffer, RugDock. Tại đây đánh giá sẵn độ rủi ro của các dự án và được review bởi cộng đồng crypto.

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Dự án không tiềm năng, nhóm phát triển không đầu tư công sức

Điều dễ nhận thấy nhất là website của dự án. Nếu website chính chỉ là 1 page với thông tin ít ỏi, hình ảnh đơn giản thì đây là dấu hiệu của một dự án “không có tâm”

Hoặc dự án có whitepaper nhưng whitepaper chỉ cung cấp chung chung định nghĩa về blockchain, crypto mà không đưa ra được tính năng của dự án (Đọc bài viết về cách xem Whitepaper)

Cách đọc White Paper để tìm ra dự án tiềm năng

Cuối cùng là dù dự án có tính năng nhưng lại không áp dụng được trong thực tế hoặc không giải quyết được bất kỳ vấn đề nào thì dự án này cũng không nên đầu tư.

Dự án có cá mập

Nếu hầu hết số lượng token nằm trong tay của một vài cá nhân, thì dù không phải là nhóm phát triển Rug Pull đi chăng nữa, thì các cá nhân này cũng dễ dàng thao túng thị trường. Chỉ cần họ bán hàng loạt token ra một lúc là có thể khiến giá token sụp ngay lập tức.

Bạn có thể kiểm tra được lượng phân phổ của token thông qua Etherscan hoặc BSCscan. Thông thường, nhóm phát triển chỉ được quyền giữ 5% lượng token mà thôi, trừ khi các token bị lock.

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Một số trường hợp Rug Pull cụ thể

[Update tháng 04/2022]: Cú tát của Will Smith thành memes coin

Sau ngày trao giải Oscar, thị trường cryptocurrency tưởng chừng như không liên quan, nhưng lại xuất hiện đồng Will Smith Inu. ghi lại khoảnh khắc Will Smith tát Chris Rock.

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Đồng tiền này có khối lượng giao dịch tới ba triệu USD, đã giảm 80% so với mức đỉnh trong khoảng 36 giờ và giảm xuống gần 0 chỉ sau một tuần.

Đọc chi tiết cụ thể ở Link Facebook Group Coinabs: https://www.facebook.com/coinabscom/photos/gm.2598451206951924/324776533081896


Ngoài các dự án nổi tiếng quốc tế như Squid Game, Onecoin, Luna Yield, tại Việt Nam cũng có “vài” vụ Rug Pull cụ thể:

Sàn giao dịch FXT

Đây là sàn giao dịch được các nghệ sỹ nổi tiếng tại Việt Nam như Ngọc Trinh, Kiều Minh Tuấn, Lê Dương Bảo Lâm, Nam Thư…quảng bá mạnh mẽ. Giá token FXT tăng đột biến, lập đỉnh tại mốc giá 0,9089 USD vào tháng 05/2021. 

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Tháng 06/2021, tập đoàn Lion Group đứng đằng sau sàn FXT tuyên bố dừng hoạt động. giá hiện nay của FXT0,00002 USD/đồng, biến động giảm gần 100%. Theo báo Zing “Điều này có nghĩa nếu mua tiền số FXT sau khi xem quảng cáo của nhóm người nổi tiếng, nhà đầu tư đã bị chia tài sản 45.500 lần, gần như mất trắng.”

BitcoinDeFi 

Đây là dự án quảng cáo kết hợp của Bitcoin DeFi. Tháng 07/2021, Phạm Tuấn (đàn em thân cận của Khá Bảnh) được cử làm đại diện miền Bắc và tuyên bố BitcoinDeFi có thể tăng lên 100 USD. Sau đó ít lâu, giá BitcoinDeFi giảm mạnh từ mốc 3,89 USD xuống còn 0,067 USD trong một giờ. Tính từ đỉnh 6,4 USD, đồng tiền số nêu trên đã mất 100 lần giá trị.

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Diamond Boyz Coin

Diamond Boyz Coin là dự án tiền số của “ông hoàng kim cương” Johnny Dang, từng được YouTuber Khoa Pug nhiều lần quảng bá. Tuy nhiên, sau đó 2 người này xảy ra xung đột ảnh hưởng đến giá của dự án.

Rug Pull là gì? Làm sao để phát hiện ra Rug Pull?

Đỉnh của $DBZ là 0,15 USD và giá hiện tại là 0,004 USD, giảm 97,5% giá trị. Website của dự án là https://www.dbzcoin.com/ không thể truy cập.


Công nghệ thông tin luôn phát triển không ngừng, đồng nghĩa với hacker sẽ luôn có những cách mới để lừa đảo nhà đầu tư. Nên dù có nắm hết các điểm ở trên về các dấu hiệu của Rug Pull, chúng ta cũng không nên đánh giá thấp sự an toàn của các khoản đầu tư.

Các điểm coinabs nêu trên cũng không hẳn là đứng hoàn toàn độc lập. Ví dụ như bạn kiểm tra các token đã được nhóm phát triển locked, nhưng hơn một nửa số còn lại lại thuộc về một cá mập nào đó thì họ vẫn có thể Rug Pull bạn. Do đó, phải tìm hiểu thật kỹ hoặc quyết định không đầu tư để tránh bị lừa đảo.

Related Articles

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

CÁC MXH

0Thành viênThích
3,384Người theo dõiTheo dõi
0Người theo dõiĐăng Ký

MỚI NHẤT

close-link